Jaroszewicz Henryk



Stopień/tytuł naukowy:

doktor habilitowany

Jednostka:

Zakład Kroatystyki i Serbistyki
gab. 209, tel. (71) 375 45 60

E-mail:

henryk.jaroszewicz [na] uwr.edu.pl

Stanowisko:

adiunkt

Funkcje:

-



Henryk Michał Jaroszewicz (ur. 1974 w Gliwicach) – absolwent Technikum Kolejowego w Gliwicach (1995) oraz Uniwersytetu Opolskiego w Opolu (1999). Był asystentem, a potem adiunktem w Katedrze Slawistyki UO prowadzonej przez prof. Władysława Lubasia. W latach 2001-2004 pełnił funkcję lektora i wykładowcy języka polskiego na Uniwersytecie Zagrzebskim w Zagrzebiu. Od 2005 r. jest związany z Uniwersytetem Wrocławskim, gdzie w 2017 r. uzyskał tytuł doktora habilitowanego. Socjolingwista, serbokroatysta, polonista, autor czterech monografii i kilkudziesięciu artykułów naukowych. Bada współczesną historię języków południowosłowiańskich i zachodniosłowiańskich, zajmuje się polityką językową i ekologią językową, poświęca uwagę badawczą pograniczom gramatyki oraz frazeologii.

Ślązak z urodzenia i wyboru. Mąż, ojciec trojga dzieci. Mieszka w Legnicy.

 



Monografie:

1. Derywacja frazeologiczna w języku polskim i serbskim, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2016, ss. 290,

Recenzje:
Agnieszka Kołodziej, Henryk Jaroszewicz. Derywacja frazeologiczna w języku serbskim i polskim, „Poradnik Językowy”, 1, 2018, s. 94-97

2. Прилози историји српскохрватског језика. Југословенски спорови о статусу СХЈ у периоду 1901-1991, прев. Д. Пажђерски, Издавачка кућа Алма, Београд 2012, ss. 268,

Recenzje:
Душан Пажђерски, Српскохрватски језик – једна епизода из историје српског језика, „Лингвистичке актуелности”, 20, Институт за српски језик САНУ, Београд, 2012, s. 47-56
Вирна Карлић, Прича о (језичној) заједници – прича о (језичном) спору, „Просвјета. Новине за културу”, 125, V, 2015, Српско културно друштво Просвјета, s. 66-67.

3. Jugosłowiańskie spory o status języka serbsko-chorwackiego w latach 1901-1991, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2006, ss. 198

4. Nowe tendencje normatywne w standardowych językach chorwackim i serbskim, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2004, ss. 315

Recenzje:
Anna Skowron, Umarł serbsko-chorwacki, niech żyje serbski i chorwacki?, „Podteksty. Czasopismo kulturalno-językowe”, 2 (4) 2006, http://podteksty.amu.edu.pl/podteksty/?action=dynamic&nr=5&dzial=6&id=126 [dostęp 15.07.2016]
Ewa Siatkowska, Jarosław Lipowski, Konvergence a divergence češtiny a slovenštiny v československém státě, Wrocław 2005 oraz Henryk Jaroszewicz, Nowe tendencje normatywne w standardowych językach chorwackim i serbskim, Opole 2004 , „Poradnik językowy”, 2006, 3, s. 80-85,
Irena Bogoczová, Běžné (jiho)slovanské paradoxy, Filozofická fakulta, Masarykova Univerzita, „Opera Slavica”, XX, rok 2010, 4, s. 43-50,


Artykuły w czasopismach:

1. Czasowniki współczesnego śląskiego języka literackiego (płaszczyzna semantyczna, etymologiczna i morfologiczna), "Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza", 27/2, 2020, s. 53-64

2. Rozwój języka Górnoślązaków w XXI wieku. Szkic socjolingwistyczny, „Zeszyty Łużyckie”, LIII, 2019, s. 25-42,

3. Krytyka prób emancypacji śląszczyzny. Płaszczyzna naukowa (lingwistyczna), „Slavia Occidentalis”, 76/1, 2019, s. 21-48

4. Krytyka prób emancypacji śląszczyzny. Płaszczyzna prawno-ustrojowa, społeczno-polityczna i personalna , „Slavica Wratislaviensia”, CLXIX, Wrocław 2019, s. 137-166,

5. Język czarnogórski na rozdrożu. Główne kierunki polityki językowej w Czarnogórze po 1991 r., „Wyraz i zdanie w językach słowiańskich”, 9, 2017, s. 157-168,

6. Derywacja frazeologiczna w języku polskim i serbskim, „Wyraz i zdanie w językach słowiańskich”, 8, 2014, s. 159-168,

7. Јęzyk śląski - dlaczego rozmowa jest tak trudna?,„Fabryka Silesia”, 2 (4), 2013, s. 28-31,

8. Zwrot frazeologiczny jako baza w polskiej i serbskiej derywacji międzyfrazeologicznej, „Slavica Wratislaviensia”, CLVII, 2013 s. 141-157,

9. Najnowsze tendencje kodyfikacyjne w języku czarnogórskim (2006-2010), „Socjolingwistyka“, XXVI, 2012, s. 57-87,

10. Między prawdą a fałszem. Status języka serbsko-chorwackiego po rozpadzie II Jugosławii, „Rocznik Slawistyczny”, LXI, 2012, s. 39-57,

11. Norma a wariancja frazeologiczna w języku polskim i serbskim, „Slavica Wratislaviensia”, CLVI, 2012, s. 93-101,

12. Zleksykalizowane porównania w języku polskim i serbskim jako baza derywacyjna,, „Slavica Wratislaviensia”, CLIV, 2011, s. 101-120,

13. Vojislava Nikčevicia koncepcje rekonstrukcji języka czarnogórskiego, „Socjolingwistyka“, XXIV-XXV, 2011, s. 91-110,

14. Serbokroatystyka, serbistyka i kroatystyka a językoznawstwo dzisiaj, „Socjolingwistyka“, XXI, 2007, s. 23-28,

15. Demokratyzacja czy nacjonalizm językowy? Główne tendencje chorwackiej i serbskiej polityki językowej po rozpadzie II Jugosławii, „Południowosłowiańskie Zeszyty Naukowe. Język, literatura, kultura“, 3, 2006, s. 21-27,

16. Rozwój i socjolingwistyczne tło serbsko-chorwackiej wspólnoty językowej w latach 1941-1945 - Nezavisna Država Hrvatska, okupowana Serbia, obszary pod kontrolą partyzantki Tity, „Socjolingwistyka“, XIX, 2005, s. 83-94,

17. Kryzys serbsko-chorwackiej wspólnoty państwowo-językowej na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku, „Socjolingwistyka“, XIX, 2005, s. 31-62,

18. Od ankety Vedy do Razlika između hrvatskoga i srpskoga književnog jezika Krsticia i Guberiny. Rozwój i socjolingwistyczne tło serbsko-chorwackiej wspólnoty językowej w latach 1901-1941, „Socjolingwistyka”, XVIII, 2004, s. 123-154,

19. Współczesna społeczność bośniacka i jej język, „Rocznik Slawistyczny”, LIV, 2004, s. 131-134,

20. Komparacja normy standardowych języków bośniackiego, chorwackiego i serbskiego. Możliwe tendencje dalszego rozwoju języków postserbsko-chorwackich, „Socjolingwistyka“, XVIII, 2003, s. 11-42,

21. Polityka językowa a nacjonalizm językowy. Próba systematyzacji pojęć, „Socjolingwistyka”, XVII, 2003, s. 27-36,

22. Główne tendencje w przemianach języka chorwackiego i chorwacka polityka językowa w latach 1990-1996, Rocznik Slawistyczny, LIII, 2003, s. 49-66,

23. Współczesna społeczność bośniacka i jej język, „Socjolingwistyka“, XVII, 2003, s. 49-66,

24. Socjologiczne podłoże rozpadu języka serbsko-chorwackiego, Studia nad współczesnymi językami i literaturami południowo- i zachodniosłowiańskimi, red. W. Lubaś i M. Balowski, Opole 2001, s. 83-89,

25. Oficiální konec jazyka srbochorvatského, „Literární noviny”, XII, 40, 2001, s. 6-7,

26. Literacki język serbsko-chorwacki i bośniacki. Cele powstania, spełniane funkcje społeczne, sposoby istnienia, „Socjolingwistyka“, XVI, 2000, s. 27-40,


Rozdziały w monografiach:

1. Czy można mówić o istnieniu śląskiego języka literackiego? Współczesny uzus gramatyczno-ortograficzny literackiej odmiany etnolektu śląskiego, (w:) „Area slavica 3. Jazyk na hranici – hranice v jazyku”, red. I. Bogoczova, 2020, Ostrava, s.175-184,

2. Współczesny rozwój etnolektu śląskiego na tle językowych procesów emancypacyjnych w Europie, „Wyraz i zdanie w językach słowiańskich. Opis – konfrontacja – przekład. XIV”, „Slavica Wratislaviensia”, CLXXI, 2020, s. 101-109,

3. Literacko-jynzykowŏ erbowizna Gōrnego Ślōnska – in spe, (w:) „Kiedy umrze ślōnsko gŏdka”, red. M. Musiał, M. Rosa, Katowice 2019, s. 85-91,

4. Морфолошка средства коришћена у фразеолошкој деривацији у српском и пољском језику(w:) „Морфологија и морфосинтакса српског језика”. Научни састанак слависта у Вукове дане, 46-1, 2017, Београд 2017, s. 261-272,

5. Główne kierunki chorwackiej polityki językowej po 1991 r.,(w:) „Republika Chorwacji: polityka wewnętrzna i międzynarodowa”, red. Anna Jagiełło-Szostak, Wrocław 2014., s. 113-136,

6. Socjolingwistyczne tło standaryzacji języka czarnogórskiego, (w:) „Poznać Bałkany. Historia - polityka - kultura – jezyk”, red. K. Taczyńska i A. Twardowska, Toruń 2012, s. 481-496,

7. Варијантност фразеолошких јединица у српском и пољском језику, (w:) „Српски језик и његове норме”. Научни састанак слависта у Вукове дане, 41-1, Београд 2012, s. 507-518,

8. Główne tendencje rozwojowe bośniackiej, chorwackiej i serbskiej normy leksykalnej po rozpadzie języka serbsko-chorwackiego, „Wyraz i zdanie w językach słowiańskich. Opis – konfrontacja – przekład. V”, „Slavica Wratislaviensia”, CXXXIII, Wrocław 2005, s.101-106.


Recenzje:

1. Władysław Lubaś, Polityka językowa, „Slavica Wratislaviensia”, CLIV, 2011, s. 187-[rec] Snjezana Kordić, Jezik i nacionalizam, „Socjolingwistyka“, XXVI, 2012, s. 251-259,

2. Przemysław Brom, Czarnogórski standard wobec różnicowania językowego południowej Słowiańszczyzny, „Socjolingwistyka“, XXIV-XXV, 2011, s. 179-191,

3. Liliana Miodońska, Język Serbów i Chorwatów w latach 1929-1945 (z problematyki ortoepicznej), „Socjolingwistyka“, XXII-XXIII, 2009, s. 163-170,

4. Maciej Czerwiński,: Język - ideologia - naród : polityka językowa w Chorwacji a język mediów, „Socjolingwistyka“. XXI, 2007, s. 161-168,

5. Milan Šipka, Jezik i politika. Sociolingvističke analize, „Socjolingwistyka“. XXI, 2007, s. 169-174,

6. Predrag Piper, Srpski između malih i velikih jezika, „Socjolingwistyka“, XX, 2006, s. 135-142,

7. Maria Cichońska, Słownik konfrontatywny czasowników polskich, bośniackich, chorwackich, serbskich, „Socjolingwistyka“, XX, 2006, s. 141-146,

8. Ranko Bugarski, Lica jezika iNova lica jezika, „Socjolingwistyka“, XVIII, 2004, s. 177-190,

9. Dubravko Škiljan, Govor nacije, „Socjolingwistyka“, XVIII, 2004, s. 199-204,

10. Agnieszka Hofman-Pianka, Socjolingwistyczne aspekty współczesnego języka bośniackiego, „Socjolingwistyka“, XVII, 2003, s. 177-188,


Tłumaczenia:

1. Travirka A., 2002, Dubrownik. Historia, sztuka, dziedzictwo kultury, Izdavačka kuća Forum, Zadar [razem z Đ.Čilić-Škeljo], ss. 72,

2. Travirka A., 2003, Zadar. Historia, sztuka, dziedzictwo kultury, Izdavačka kuća Forum, Zadar, ss. 76,

3. Travirka A., 2004, Istria. Historia, sztuka, dziedzictwo kultury, Izdavačka kuća Forum, Zadar, ss. 128

4. Travirka A., 2005, Dalmacja. Historia, sztuka, dziedzictwo kultury, Izdavačka kuća Forum, Zadar, ss. 156

5. Travirka A., 2011, Chorwacja. Historia, sztuka, dziedzictwo kultury, Izdavačka kuća Forum, Zadar, ss. 216


Opracowania gramatyczne i felietony naukowe:

1. System koniugacji języka śląskiego. Próba klasyfikacji (11 stycznia 2021.; dostęp: https://wachtyrz.eu/system-koniugacji-jezyka-slaskiego-proba-klasyfikacji/)

2. Współczesna norma języka śląskiego - dekada funkcjonowania 'ślabikorzowego szrajbonka', (23 listopada 2020.; dostęp: https://wachtyrz.eu/wspolczesna-norma-jezyka-slaskiego-dekada-funkcjonowania-slabikorzowego-szrajbonka/)

3. Formy czasownikowe języka śląskiego - próba klasyfikacji, (19 marca 2021.; dostęp: https://wachtyrz.eu/formy-czasownikowe-jezyka-slaskiego-proba-klasyfikacji/)

4. System deklinacji rzeczownikó języka śląskiego - próba klasyfikacji, (27 lutego 2021.; dostęp: https://wachtyrz.eu/system-deklinacji-rzeczownikow-jezyka-slaskiego-proba-klasyfikacji/)

5. O konieczności doskonalenia języka śląskiego, (18 stycznia 2020 r.; dostęp: https://wachtyrz.eu/henryk-jaroszewicz-o-koniecznosci-doskonalenia-jezyka-slaskiego/)

6. Jaki będzie „Dykcjōnŏrz ślōnskigo jynzyka literackigo” (DŚJL)? (3 listopada 2019 r.; dostęp: https://wachtyrz.eu/henryk-jaroszewicz-jaki-bedzie-dykcjonorz-slonskigo-jynzyka-literackigo-dsjl/)

7. Krótki przepis na uratowanie języka śląskiego, (w:) „Kiedy umrze ślōnsko gŏdka”, red. M. Musiał, M. Rosa, Katowice 2019, s. 43-46

8. Współczesne kształtowanie się śląskiego języka literackiego. Warstwa ortograficzno-gramatyczna (28 marca 2019 r.; dostęp: https://wachtyrz.eu/wspolczesne-ksztaltowanie-sie-slaskiego-jezyka-literackiego-warstwa-ortograficzno-gramatyczna/)

9. Niespełnione proroctwa (30 października 2018; dostęp: https://wachtyrz.eu/dr-hab-henryk-jaroszewicz-niespelnione-proroctwa/)

10. Trzy grosze (wachtyrz.eu, 13 czerwca; dostęp: https://wachtyrz.eu/henryk-jaroszewicz-trzy-grosze/)

11.. O konieczności (i sposobach) kodyfikacji języka Ślązaków (2 czerwca 2018; dostęp: https://wachtyrz.eu/dr-hab-henryk-jaroszewicz-o-koniecznosci-i-sposobach-kodyfikacji-jezyka-slazakow/)

12. Współczesny rozwój etnolektu śląskiego (12 maja 2018; dostęp: https://wachtyrz.eu/dr-hab-henryk-jaroszewicz-wspolczesny-rozwoj-etnolektu-slaskiego/)

13. Nie taki straszny (i piękny) śląski język regionalny, jak go malują (6 kwietnia 2018; dostęp: https://wachtyrz.eu/dr-hab-henryk-jaroszewicz-nie-taki-straszny-i-piekny-slaski-jezyk-regionalny-jak-go-maluja/)

14. Język – nie dialekt i nie gwara! (24 marca 2018 ; dostęp : https://wachtyrz.eu/dr-hab-henryk-jaroszewicz-jezyk-nie-dialekt-i-nie-gwara/)

Tezy wystąpień:

1. Морфолошка средсвта коришћена у фразеолошкој деривацији у српском и пољском језику, 46. међународни научни састанак слависта у Вукове дане 15-18. IX 2016., „Морфологија и морфосинтакса српског језика. Тезе и резимеа”, Београд 2016, s. 20-21,

2. Варијантност фразеолошких јединица у српском и пољском језику, 41. међународни научни састанак слависта у Вукове дане 15-17. IX 2011., „Српски језик и његове норме. Тезе и резимеа”, Београд 2012, s. 33,

3. Główne tendencje w przemianach standardu języka chorwackiego i chorwacka polityka językowa w latach 1990-1996, Z aktualnych badań lingwistycznych słowiańszczyzny. II Ogólnopolska Konferencja Młodych Slawistów, Toruń 2002, s. 15-16,

4. Socjolingwistyczne aspekty kształtowania się i normalizacji języka bośniackiego, Aktualne problemy badań nad językami słowiańskimi. I Ogólnopolska Konferencja Młodych Slawistów, Toruń 2000, s. 14-15



Konferencje naukowe (2016-2020):

IV Międzynarodowa konferencja naukowa: Język w regionie, region w języku, Poznań, 18-20 listopada 2020 r., Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, „Współczesna norma języka śląskiego - dekada funkcjonowania ślabikorzowygo szrajbonka”,

XV Międzynarodowa konferencja naukowa: Wyraz i zdanie w językach słowiańskich. Opis, konfrontacja, przekład, Wrocław, 15-16 października 2020 r., Instytut Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Wrocławskiego, „Leksyka współczesnego śląskiego języka literackiego”,

Sesja Naukowa Dialog i konfrontacja międzykulturowa w Europie, Polska Akademia Nauk, Komisja Kultur Europejskich Polskiej Akademii Nauk o/Wrocław, 10 października 2019 r., Wrocław,Czego (nie) nauczyła nas Jugosławia?”

Międzynarodowa Konferencja Naukowa Area Slavica: Język na pograniczu – granice w języku, 17-18 września 2019 r., Uniwersytet w Ostrawie, „Współczesny uzus gramatyczno-ortograficzny literackiej odmiany etnolektu śląskiego”,

Międzynarodowa Konferencja Naukowa Słowiańszczyzna dawniej i dziś – język, literatura, kultura, 4-5 kwietnia 2019 r., Uniwersytet Wrocławski,Współczesne kształtowanie się śląskiego języka literackiego (warstwa ortograficzno-gramatyczna”,

Międzynarodowa Konferencja Naukowa Dziedzictwo kulturowe Śląska, 14-15 listopada 2018 r., Uniwersytet Opolski, „Literacko-językowe dziedzictwo Górnego Śląska dzisiaj”,

XIV Międzynarodowa Konferencja Naukowa Wyraz i zdanie w językach słowiańskich. Opis – konfrontacja – przekład, Wrocław, 10-11 maja 2018, Instytut Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Wrocławskiego,Współczesny rozwój etnolektu śląskiego na tle językowych procesów emancypacyjnych w Europie”,

Międzynarodowa Konferencja II Sosnowieckie Forum Językoznawcze, Sosnowiec, 22-23 września 2016 r., Instytut Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, „Proces językowej emancypacji Czarnogórców na przełomie XX i XXI w. w pracach serbskich, czarnogórskich i polskich językoznawców”,

Међународни научни састанак слависта у Вукове дане. Српски јеѕик и његове норме, Belgrad, 15-18 września 2016, Филилошки факултет, Међународни славистички центар, „Mорфолошка средсвта коришћена у фразеолошкој деривацији у српском и пољском језику,

Ogólnopolska konferencja naukowa Małe języki Europy, Wrocław 23 maja 2016 r., Instytut Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Wrocławskiego, Zakład Serbistyki, Koło Naukowe Serbistów, „Czarnogórskie spory o przeszłość, teraźniejszość i przyszłość narodowej mowy”,

XIII Międzynarodowa konferencja naukowa: Wyraz i zdanie w jezykach słowiańskich. Opis, konfrontacja, przekład, Wrocław, 12-13 maja 2016, Instytut Filologii Słowiańskiej, Zakład Języka Rosyjskiego, „Język czarnogórski na rozdrożu. Główne kierunki polityki językowej w Czarnogórze po 1991 r.”,


Wykłady (2015-2020):

Wrocław, Instytut Filologii Słowiańskiej, „Rozpad Jugosławii i jugosłowiańska wojna domowa w latach 1991 – 1995”, Stowarzyszenie Przyjaźni Polsko-Bałkańskiej „Kolo”, wykład dla uczniów II Liceum Ogólnokształcącego w Bolesławcu, 3 listopada 2015.

 


Stypendia, staże, wyjazdy zagraniczne:

2001–2004 wykładowca i lektor języka polskiego w: Katedra za poljski jezik i književnost, Odsjek za slavenske jezika, Sveučilište u Zagrebu